ΜΗΝΥΜΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΑΤΕΡΑ ΛΕΟΝΤΟΣ ΙΔ΄
ΓΙΑ ΤΗΝ 6η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ
ΤΩΝ ΠΑΠΠΟΥΔΩΝ, ΤΩΝ ΓΙΑΓΙΑΔΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΗΛΙΚΙΩΜΕΝΩΝ
[Εορτή των Αγίων Ιωακείμ και Άννης, 26 Ιουλίου 2026]
Εγώ όμως δεν θα σε λησμονήσω ποτέ (Ησ 49,15)
Αγαπητοί αδελφοί και αδελφές,
μέσα από τα λόγια του προφήτη Ησαΐα, ο Κύριος υπόσχεται ότι δεν θα λησμονήσει ποτέ κανέναν από εμάς. Μας διαβεβαιώνει ότι έχει χαραγμένα τα πρόσωπά μας στις παλάμες των χεριών Του (πρβλ. Ησ 49,16) και ότι η αγάπη Του είναι μεγαλύτερη από εκείνη μιας μητέρας για το παιδί της (πρβλ. Ησ 49,15). Ο προφήτης μάς αφήνει να διακρίνουμε έναν οικείο και έντονο διάλογο, στον οποίο ο Θεός απευθύνεται στον καθένα προσωπικά και στον ίδιο τον λαό Του, μιλώντας του στον ενικό. Ακόμη και σήμερα μπορούμε να διαβάσουμε αυτά τα λόγια ως απευθυνόμενα στον καθένα μας και ο καθένας μπορεί να ακούσει το «Δεν θα σε λησμονήσω ποτέ» να απευθύνεται προσωπικά σε αυτόν.
Είναι λόγια που γεμίζουν την καρδιά με παρηγοριά και εμπιστοσύνη. Αποτελούν την απάντηση σε ένα αγωνιώδες συναίσθημα που ταράζει την ψυχή: «Ο Κύριος με εγκατέλειψε, ο Κύριος με λησμόνησε» (Ησ 49,14). Πόσες φορές στην Αγία Γραφή, και ιδιαιτέρως στους Ψαλμούς, η προσευχή γεννιέται από τη σύγχυση και την αίσθηση ότι η ζωή κάποιου δεν ενδιαφέρει κανέναν και παραμένει παραμελημένη! Η οδυνηρή αίσθηση της λησμονιάς δυστυχώς συνοδεύει πολλούς ανθρώπους και ανάμεσά τους όχι λίγους ηλικιωμένους.
Η αγάπη του Θεού, που δεν λησμονεί κανέναν, προσφέρεται ως πράξη δικαιοσύνης και ως απάντηση στην ανωνυμία μέσα στην οποία πολύ συχνά χάνεται η ανθρώπινη ζωή. Πάνω από την ύπαρξη πολλών ηλικιωμένων φαίνεται να απλώνεται ένα πέπλο που σβήνει τα χαρακτηριστικά των προσώπων και τα καλύπτει με τη λησμονιά. Αυτό συμβαίνει στα σπίτια όπου κυριαρχεί η μοναξιά, αλλά και σε δομές φιλοξενίας όπου η μοναδικότητα κάθε ανθρώπου κινδυνεύει να περιοριστεί στον αριθμό του κρεβατιού του ή στην ασθένειά του.
Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας των Παππούδων, των Γιαγιάδων και των Ηλικιωμένων αποτελεί μια ευκαιρία να ανακαλύψουμε εκ νέου ότι η Εκκλησία καλείται να είναι μητέρα όλων και ότι σε κάθε ηλικία είναι πάντοτε δυνατό να αναγνωρίσουμε τον εαυτό μας ως υιούς και θυγατέρες του Θεού. Ας γίνει, λοιπόν, αυτή η Ημέρα ένα κίνητρο για όλους, και ιδιαιτέρως για τους νέους, να ξαναβρούν την όμορφη συνήθεια να επισκέπτονται τους παππούδες και τις γιαγιάδες τους, τους ηλικιωμένους της οικογένειας, αλλά και εκείνους που δεν δέχονται καμία επίσκεψη. Μεταφέρετέ τους, με αυτό το μήνυμα και με την παρουσία σας, την εγγύτητα και τη στοργή του Πάπα. Κάντε ώστε τα λόγια του προφήτη «Εγώ όμως δεν θα σε λησμονήσω ποτέ» να πάρουν τη μορφή μιας τρυφερής και γεμάτης αγάπη συνάντησης.
«Σε μια εποχή που τείνει να επιταχύνει τους ρυθμούς και να κατακερματίζει τις σχέσεις, η ανθρώπινη ύπαρξη εξακολουθεί να ζητά να τη φροντίζουν και να την αναγνωρίζουν χέρια ικανά για τρυφερότητα, νους προσεκτικός και λόγος αγαθός. Ο ψηφιακός πολιτισμός πολλαπλασιάζει τις συνδέσεις και προσφέρει νέες δυνατότητες συνάντησης· ωστόσο, η ανθρώπινη καρδιά διατηρεί μια αδιαπραγμάτευτη ανάγκη για εγγύτητα» (Εγκύκλιος Επιστολή Magnifica humanitas, 239).
Η Εκκλησία γνωρίζει τα βάσανα των ηλικιωμένων παιδιών της. Γνωρίζει πολύ καλά ότι συχνά αντιμετωπίζονται με προκατάληψη και θεωρούνται βάρος. Γνωρίζει ότι μια οικονομία προσανατολισμένη αποκλειστικά στο κέρδος αποδυναμώνει τους οικογενειακούς δεσμούς. Γνωρίζει ότι πολλοί ηλικιωμένοι μένουν μόνοι επειδή τα παιδιά τους αναγκάζονται να μεταναστεύσουν ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, να πολεμήσουν. Για όλους αυτούς τους λόγους, χαίρεται να αναγγέλλει την υπόσχεση του Κυρίου: «Εγώ όμως δεν θα σε λησμονήσω ποτέ!».
Είναι γλυκό, σε κάθε ηλικία, αλλά ιδιαιτέρως όταν κανείς δεν είναι πλέον νέος, να ανακαλύπτει, όπως έλεγε ο Μακάριος Ιωάννης-Παύλος Α΄, ότι είμαστε αποδέκτες «ενός αμάραντου θείου έρωτα. Γνωρίζουμε ότι έχει πάντοτε τα μάτια Του ανοιχτά επάνω μας, ακόμη και όταν φαίνεται πως είναι νύχτα. Είναι πατέρας· ακόμη περισσότερο, είναι μητέρα» (Άγγελος Κυρίου, 10 Σεπτεμβρίου 1978). Ακόμη κι αν δεν μας έρχεται αυθόρμητα να το σκεφτούμε έτσι, η αλήθεια είναι ότι ούτε στα γηρατειά παύουμε να είμαστε υιοί και θυγατέρες. Γι’ αυτό και παραμένει πάντοτε επίκαιρη η πρόσκληση να επιστρέφουμε καθημερινά στην αγκαλιά του Θεού, του οποίου η αγάπη είναι ταυτόχρονα πατρική και μητρική.
Η ανακάλυψη της τρυφερότητας του Θεού, για πολλούς ανθρώπους, συμβαίνει κατά τη διάρκεια της ζωής τους, μερικές φορές μάλιστα στο τελευταίο της στάδιο. Όλο και συχνότερα σήμερα, σε αντίθεση με το παρελθόν, είναι δυνατόν κάποιος να φθάσει στα γηρατειά χωρίς να έχει ζήσει μια αληθινή εμπειρία πίστης. Στην περίπτωση αυτή, η προχωρημένη ηλικία, ξεκινώντας από τα ερωτήματα που τίθενται με μεγαλύτερη ένταση σε αυτή τη φάση της ζωής, μπορεί να γίνει ο κατάλληλος χρόνος για να αρχίσει ή να ξαναρχίσει κανείς μια πνευματική πορεία.
Σε αυτό το νέο ξεκίνημα μπορούμε να αναγνωρίσουμε ότι ο Θεός, όπως λέει ο Ιερός Αυγουστίνος, «είναι μητέρα, διότι θερμαίνει, τρέφει, θηλάζει και προστατεύει» (Σχόλιο στον Ψαλμό 26, II, 18). Πρόκειται για μια συνειδητοποίηση που μας βοηθά να μην ντρεπόμαστε για την ευθραυστότητα που αναδύεται μέσα μας και να κατανοούμε ότι όλοι, πάντοτε, έχουμε ανάγκη ο ένας τον άλλον και είμαστε επαίτες προσοχής και φροντίδας. Στον Θεό, που γίνεται πλησίον μας και τον οποίο μαθαίνουμε να αναγνωρίζουμε μέσα από την τρυφερότητά Του, μπορούμε τώρα να απευθυνόμαστε με υιική εμπιστοσύνη στην προσευχή. Ποτέ δεν είναι αργά για να αρχίσουμε να στρεφόμαστε προς Αυτόν. Αυτό μπορεί να αποτελέσει μεγάλο δώρο για όλους.
Αγαπητοί ηλικιωμένοι άνδρες και γυναίκες, ο Πάπας Φραγκίσκος μιλούσε για εσάς ως για έναν «νέο λαό» (Κατήχηση, 23 Φεβρουαρίου 2022), επειδή ποτέ άλλοτε στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν υπήρξε τόσο μεγάλος αριθμός ανθρώπων προχωρημένης ηλικίας. Γι’ αυτό είναι ιδιαιτέρως σημαντικό να αναλογιστούμε μαζί σας, τον «νέο λαό», ποια μπορεί να είναι η κλήση μας όταν η ευθραυστότητα, συνοδοιπόρος του ανθρώπου από τη γέννησή του, φαίνεται να υπερισχύει.
Θέλω να σας πω: μη φοβάστε την ευθραυστότητα! Ακριβώς αυτή η αδυναμία κρύβει μέσα της μια νέα δυνατότητα που φωτίζει και τις άλλες ηλικίες της ζωής. Πράγματι, όταν γίνεται αποδεκτή και αναγνωρίζεται, η ευθραυστότητα «ανοίγει την καρδιά στην αμοιβαία στήριξη και στην επίκληση Εκείνου που μπορεί να προσφέρει αυτό που καμία ανθρώπινη δύναμη δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί: τη βαθιά συμφιλίωση των καρδιών και, μαζί με αυτήν, την αληθινή ειρήνη» (Συνάντηση με την κοινότητα της Αλγερίας, Βασιλική της Παναγίας της Αφρικής, Αλγέρι, 13 Απριλίου 2026).
Έτσι μπορούμε να ζούμε χριστιανικά τον χρόνο των γηρατειών: «εύθραυστοι», αλλά ταυτόχρονα «κεκλημένοι». Ένας άνδρας και μια γυναίκα μπορούν πράγματι να ξαναγεννηθούν όταν είναι ήδη ηλικιωμένοι (πρβλ. Ιω 3,4-6) και να αναφωνήσουν μαζί με τον προφήτη: «Αν επιστρέψετε σ’ εμένα και ηρεμήσετε, μόνο τότε θα σωθείτε· μέσα στην ησυχία και στην εμπιστοσύνη θα βρείτε τη μοναδική σας δύναμη» (Ησ 30,15).
Μια δύναμη που μπορεί να γίνει πρόσκληση να μην καταφεύγουμε στους δρόμους της αλαζονείας και της ισχύος για να εξασφαλίσουμε την ανθρώπινη συνύπαρξη, αλλά στους δρόμους της συμφιλίωσης και της αληθινής ειρήνης. Σε αυτή την εποχή, που σημαδεύεται τόσο σκληρά από τη βία των πολέμων και των κοινωνικών συγκρούσεων, πολλοί αναρωτιούνται πώς θα είναι ο κόσμος μέσα στον οποίο θα μεγαλώσουν τα εγγόνια τους. Σας προτρέπω, αγαπητοί μου, να ενωθείτε μαζί μου σε επίμονη προσευχή, ώστε να έρθει σύντομα η ειρήνη σε ολόκληρο τον κόσμο.
Αδελφοί και αδελφές μεγαλύτερης ηλικίας, σας ευχαριστώ διότι με στηρίζετε καθημερινά με τις προσευχές σας, ιδιαιτέρως όταν απαγγέλλετε το Άγιο Ροδάριο. Ανταποδίδω από καρδίας και σας αφήνω αυτή την ευχή: ο Κύριος να μας ανανεώνει πάντοτε στην πίστη, στην ελπίδα και στην αγάπη, Εκείνος που ποτέ δεν μας λησμονεί!
Εκ του Βατικανού, 15 Ιουνίου 2026
ΛΕΩΝ ΙΔ’
——————–
Μετάφραση: π. Λέων Κισκίνης